Veel acteurs en dansers en andere personeelsleden in de podiumkunsten vragen zich dikwijls af waarom het eigenlijk nodig is dat ze zich aansluiten bij een vakbond. Een terechte vraag, want tot vandaag zijn de theaters instellingen waar de gewone syndicale werking bijna onbestaande is.
Is aansluiten bij een vakbond eigenlijk een overbodige luxe?
Integendeel!!
ACOD Cultuur sector podiumkunsten is één van de officiële onderhandelaars die jaarlijks de Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO) Podiumkunsten bijsturen en goedkeuren. Deze CAO regelt de loon- en arbeidsvoorwaarden zoals arbeidstijd, séjours ...die de erkende en gesubsidiëerde theaters moeten respecteren.
ACOD Cultuur ziet erop toe dat de akkoorden worden nageleefd, wij bieden juridische bijstand aan onze leden indien nodig. Bij werkloosheid begeleiden wij de werknemers en wij komen op voor een beter sociaal statuut voor de kunstenaars en voor iedereen.
Redenen genoeg om lid te worden van de vakbond.
De podiumkunsten in Vlaanderen en Brussel worden gesubsidieerd bij decreet , het kunstendecreet genaamd.
Minister Anciaux heeft einde april 2008 de beslissing medegedeeld i.v.m. de subsidies voor de komende 3 jaar in het kader van het kunstendecreet. Voor vele instellingen werd het een status quo, je kan de beslissing vinden bij de berichten op deze site.
Sinds 1993 hebben wij een Collectieve Arbeids Overeenkomst (CAO) voor de gesubsidiëerde podiumkunsten in Vlaanderen. (zie documenten pc304).
De CAO werd door de jaren heen wel verfijnd, doch er zat nooit een echte loonsverhoging in buiten de index.
Wij willen een loonsverhoging vanaf 1/1/2006, doch de cijfers die nu werden bekend gemaakt zal dit niet makkelijk maken.
In de grotere instellingen hebben wij afgevaardigden in de Comités ter Preventie en Bescherming op het Werk (CPBW's), en in de Ondernemingsraden. Dit is het geval in Het Toneel Huis, Het Publiekstheater , KVS De Bottelarij, Het Koninklijk Ballet voor Vlaanderen.
In de kleinere instellingen is er geen vakbondsafvaardiging, wij hebben een comité podiumkunsten dat regelmatig vergadert om de algemene toestand en de problemen te analiseren en voorstellen uit te werken zowel voor wat betreft opvolging van het beleid als wat betreft uitvoering van de CAO's.
De voorzitter van het comité podiumkunsten is Ivo Vander Borgt (Sering)
Meer en meer zijn er ook privé-initiatieven zoals Studio 100, Music Hall enz. Wij onderzoeken de mogelijkheid om het toepassingsgebied van de CAO uit te breiden tot de privésector.
Sociaal Fonds Podiumkunsten
Reeds enkele jaren hebben wij een goed functionerend sociaal fonds waar er o.a. een tewerkstellingsproject loopt , zie website (podiumkunsten.be).
Op dit moment werkt de ondersector podiumkunsten aan het TTT-project, een Europees project rond opleiding en training van technici.
Voorzitter comité muziek is Ivo Lintermans (Brussels Philharmonic).
Het comité muziek vergadert ongeveer eens per 6 weken.
De laatste maanden waren vooral spannend naar aanleiding van de beslissingen in het kader van het Kunstendecreet : er gingen allerlei stemmen op om bv het orkest van de Vlaamse Opera op te doeken en de musici te verdelen onder het VRO en de Filharmonie... De werknemers van de Vlaamse Opera hebben talrijke akties gevoerd en acod cultuur heeft samen met acv cultuur gesprekken gevoerd met de minister en andere beleidsmakers. uiteindelijk werden alle grote instellingen behouden, we blijven wel op onze hoede voor komende ministers van cultuur...
Een ander groot dossier is het statuut van de kunstenaar.
Het zijn vooral de musici van de jazz sector en de rock en pop muziek die in het verleden steeds grote problemen hadden i.v.m. hun sociaal statuut. Geen enkele organisator kwam zijn verplichtingen na inzake het betalen van de sociale bijdragen, met als resultaat dat er heel wat musici verstoken bleven van enige sociale bescherming.
De Nieuwe wet biedt wel mogelijkheden om de sociale situatie te verbeteren.
Wij hebben Basis Overleg Comité's in De Koninklijke Munt Schouwburg, Het Nationaal orkest van België deze parastatalen vallen onder het syndicaal statuut van de Openbare diensten.
In De Filharmonie en sinds 1/7/2008 in de Vlaamse opera is er een Ondernemingsraad en een Comité ter Preventie en Bescherming op het Werk.
Het Brussels Philharmonic en het Vlaamse Radio Koor heeft een overlegstructuur eigen aan de instelling.
Reeds jaren is er een discussie aan de gang over het al dan niet subsidiëren van verschillende symfonische orkesten in Vlaanderen. Ons oordeel is dat er in vergelijking met Nederland zeker niet teveel orkesten zijn in Vlaanderen en België.
We moeten wel vaststellen dat het voor kleinere formaties die subsidie krijgen via het muziekdecreet een zeer zware opgave is om de CAO muziek te respecteren : de overheid versnippert de subsidies zodanig dat het bedrag voor velen " teveel om te sterven en te weinig om te leven is".
Sinds 1999 is er een CAO muziek die bindend is voor alle organisaties waar musici worden tewerkgesteld : dus ook de privésector moet de minima respecteren (zie documenten : cao muziek en barema's in de leidraad).
Krachtlijnen voor de toekomst
CAO Podiumkunsten
Sinds ongeveer 15 jaar werken we met een cao podiumkunsten. Deze is beperkt tot de gesubsidieerde sector voor de organisaties die onder het kunstendecreet vallen en geldt dus niet voor de “grote instellingen”.
Onze ervaring is dat de lonen wel worden gerespecteerd maar dat de bepalingen aangaande arbeidstijd in vele gevallen niet worden nageleefd. Voor de korte contracten worden dikwijls de overuren niet betaald. Bovendien is er een misvatting dat de bedienden niet onder de wet op de arbeidstijd zouden vallen. Er wordt meer en meer nachtwerk gevraagd. De séjours die uitbetaald worden bij reisvoorstellingen zijn uitkoopbaar met een maaltijd behalve voor de theatertechnici.
De functieomschrijvingen in de cao moeten herbekeken worden omdat in meerdere grote theaters verschillende termen worden gebruikt die niet in overeenstemming zijn met wat in de cao is voorzien.
Er wordt meer en meer beroep gedaan op zelfstandigen en interim krachten wat een kwalijke evolutie is.
- Voor nachtwerk opteren we resoluut voor een vergoeding.
- We willen de uitkoopbaarheid van séjours afgeschaft zien.
- We ijveren voor een herziening van de functieclassificatie aan de hand van een evaluatie waarbij de firma Hay wordt betrokken.
- We gaan voor volwaardige tewerkstelling.
- We willen de oprichting van een syndicale delegatie vanaf 10 werknemers.
- We streven naar een syndicale premie.
Problematiek van de dansers
We hebben in 2007 een cao afgesloten in het Koninklijk Ballet van Vlaanderen. Er werd een betere verloning bekomen voor de dansers. We vinden het echter nog steeds te weinig. In de kleine groepen volgt men de cao podiumkunsten maar er is geen aparte schaal voor de dansers. Dit zou moeten veranderen daar de carrière van de dansers veel korter is dan deze van acteurs of musici.
Wij vragen ook reeds jaren naar een “transitieregeling” opdat de dansers na hun korte carrière nog een toekomst zouden kunnen uitbouwen door bv. terug te kunnen gaan studeren. Er werd een studie opgezet door het sociaal fonds enkele jaren geleden. Wij willen dit probleem terug op de agenda plaatsen van de sociale partners.
- Het loon van de dansers moet substantieel hoger.
- Er moet gewerkt worden aan een transitieregeling.
- Er moeten meer repetitieruimtes komen.
- Een regeling voor lessen tijdens periodes van werkloosheid dient uitgebouwd. Dit moet aan de agenda van het sociaal fonds podiumkunsten worden geplaatst.
Muziek
Nadat er eindelijk een nieuwe cao podiumkunsten werd afgesloten in juli 2006 hebben wij geëist dat minstens dezelfde inspanningen zouden gebeuren voor de cao muziek. De werkgevers blijven zeggen dat daar geen middelen voor zijn. We zullen meer druk moeten zetten en actie moeten ondernemen.
In de grote orkesten zijn er grote verschillen in de lonen bij de Vlaamse instellingen en de federale. Dit verschil moet weggewerkt worden. In De Filharmonie en het VRO/VRK is er een verhoging van de subsidies vanaf 2008 . Wij eisen daar een substantiële loonsverhoging nadat we jaren niets hebben gekregen. Ook de Vlaamse Opera krijgt meer geld, doch daar zijn de lonen reeds iets beter. Wij vragen voor alle werknemers in de muziek een loonsverhoging.
Wij zijn tegen het uitdelen van “bonussen” aan de personeelsleden die een goede evaluatie hebben gekregen. Overal waar we met dit systeem geconfronteerd worden geeft het problemen. In een orkest is dit volgens ons niet werkbaar. Het bestaat nergens in de wereld. Dit werd ons bevestigd op de wereldconferentie van de FIM over orkesten in Berlijn in april 2008.
Er zou moeten gezocht worden naar een systeem om instrumenten te financieren. Nu worden de musici verplicht om hun instrument zelf aan te kopen. Dit moet veranderen.
De Europese richtlijn over de geluidsoverlast moet breed bekend gemaakt worden wat een taak voor het Sociaal Fonds van de podiumkunsten kan zijn.
Er moet een weddenschaal voor de zangers solisten worden voorzien daar we vernemen dat de solisten meer en meer onderbetaald worden en dat er geen respect is voor het sociaal statuut.
Binnen de openbare omroep dient nagegaan of de functie van musicus niet terug dient opgenomen in de functieclassificatie om een verwijzing te hebben voor musici met losse opdrachten binnen de VRT.
- Onze sector moet een rol van motor blijven spelen om tot een globale herwaardering van het loon van de musici te komen.
- Concreet dient er ondertussen gewerkt aan een inhaalbeweging voor de musici van de Filharmonie en het VRO-VRK.
- Individuele Bonussystemen i.p.v. collectieve loonsverhoging is voor ons onbespreekbaar.
- Er moet verder geijverd worden voor een billijke vergoeding voor het aanschaffen van een instrument.
- De arbeidswet moet gerespecteerd worden zodat de arbeidsdruk wordt verminderd.
- Er moet één sectorale regeling komen voor de naburige rechten in alle orkesten.
- Op basis van eigen inzicht in de sector en Europese uitwisseling van standpunten zal onze sector mee een stimulerende rol spelen om in de sector “levenslang leren” te promoten en te realiseren.